Όταν τα χρονοδιαγράμματα τρέχουν πιο γρήγορα από την ενημέρωση
Η υπόθεση της αλλαγής όδευσης των πυλώνων στην Ποντοκώμη αποκαλύπτει ένα γνώριμο διοικητικό μοτίβο. Σχέδια που ωριμάζουν σε φακέλους και μητρώα επί μήνες, διαδικασίες που κινούνται σε κεντρικό επίπεδο και τοπικές αρχές που εμφανίζονται εκ των υστέρων αιφνιδιασμένες. Όταν όμως υπάρχουν καταχωρίσεις, διαβιβάσεις και γνωμοδοτήσεις από το 2024, το ερώτημα δεν είναι αν υπήρξε πληροφόρηση, αλλά ποιος την έλαβε, πότε και τι έκανε με αυτήν.
Η επιτάχυνση λόγω χρηματοδοτήσεων και σχεδίων αξιοποίησης δεν μπορεί να λειτουργεί ως άλλοθι για θολές γραμμές ευθύνης. Η Ποντοκώμη δεν είναι τεχνικό διάγραμμα, είναι πραγματική κοινότητα που ακόμη δεν έχει ριζώσει στον νέο της χώρο. Αν τώρα προστεθούν δικαστικές εμπλοκές και κοινωνικές αντιδράσεις, το κόστος της βιασύνης θα αποδειχθεί μεγαλύτερο από το κόστος της έγκαιρης διαφάνειας.
Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η διαδικασία τροποποίησης της περιβαλλοντικής αδειοδότησης για την αλλαγή όδευσης τμημάτων των γραμμών μεταφοράς 400kV στην περιοχή της νέας Ποντοκώμης, με τον διοικητικό φάκελο να δείχνει συνεχή αλληλογραφία του ΑΔΜΗΕ με αρμόδιες υπηρεσίες ήδη από το φθινόπωρο του 2024. Τα στοιχεία του Ειδικού Περιβαλλοντικού Μητρώου που αναζήτησε ο «Χ» και οι επίσημες γνωμοδοτήσεις επιβεβαιώνουν ότι η διαδικασία δεν είναι πρόσφατη, αλλά εξελίσσεται εδώ και μήνες, ενώ εντείνονται τα ερωτήματα για το αν και πότε είχαν ενημερωθεί ο Δήμος Κοζάνης και η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, φορείς που δηλώνουν πως ενημερώθηκαν «πρόσφατα».
Η υπόθεση αφορά την τροποποίηση της ΑΕΠΟ του 2011 για τις υφιστάμενες γραμμές μεταφοράς υπερυψηλής τάσης Αχαρναί- Πτολεμαΐδα και Καρδιά – Τρίκαλα. Η τροποποίηση συνδέεται άμεσα με τη μετεγκατάσταση της Ποντοκώμης και το εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο της νέας θέσης. Με βάση τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του έργου, προβλέπεται «παραλλαγή της όδευσης σε μήκος περίπου 2,4 χιλιομέτρων ανά γραμμή, αποξήλωση υφιστάμενων πυλώνων και εγκατάσταση νέων ώστε να αποφευχθεί η εμπλοκή με την περιοχή του νέου οικισμού».
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Χ», ο αρχικός προγραμματισμός του ΑΔΜΗΕ προέβλεπε ολοκλήρωση του έργου το 2028. Ωστόσο το καλοκαίρι του 2024, με παρέμβαση της ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΕ, ζητήθηκε σε αυστηρό χρονοδιάγραμμα να αναζητηθεί εναλλακτική λύση ώστε το έργο να ολοκληρωθεί έως το 2026, προκειμένου να διασφαλιστούν χρηματοδοτήσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης. Στο ίδιο πλαίσιο, κατά τις ίδιες πληροφορίες, η επιτάχυνση συνδέεται και με τον σχεδιασμό για την πλήρη ισοπέδωση της παλιάς Ποντοκώμης έως το 2026, ώστε να προχωρήσουν νέες παρεμβάσεις στην έκταση.
Μετά την κατεύθυνση αυτή, ο ΑΔΜΗΕ προχώρησε σε αλλαγή όδευσης και κατάθεση φακέλου τροποποίησης περιβαλλοντικών όρων. Από τα έγγραφα προκύπτει ότι από το φθινόπωρο του 2024 ξεκίνησε ο έλεγχος πληρότητας και η διαβίβαση του φακέλου προς γνωμοδότηση σε συναρμόδιες αρχές. Έκτοτε καταγράφεται συνεχής ανταλλαγή εγγράφων με υπηρεσίες περιβαλλοντικής αδειοδότησης, δασικές αρχές, αρχαιολογικές υπηρεσίες και άλλες διευθύνσεις του Δημοσίου.
Γνωμοδοτήσεις δασικών υπηρεσιών αναφέρονται ρητά στην παραλλαγή των γραμμών λόγω της μετεγκατάστασης της Ποντοκώμης και εξετάζουν τις θέσεις νέων πυλώνων σε σχέση με τους δασικούς χάρτες και τις κατηγορίες εκτάσεων. Επιβεβαιώνεται ότι πρόκειται για επίσημη διαδικασία τροποποίησης ΑΕΠΟ με συγκεκριμένη περιβαλλοντική ταυτότητα έργου και εν εξελίξει γνωμοδοτικό κύκλο. Αντίστοιχα, από τις υπηρεσίες πολιτιστικής κληρονομιάς δεν προκύπτει μέχρι στιγμής ζήτημα προστατευόμενων μνημείων στην άμεση περιοχή, με πρόβλεψη τήρησης των νόμιμων διαδικασιών αν εντοπιστούν ευρήματα.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με πληροφορίες του «Χ», μετά τις αντιρρήσεις που έχουν ήδη κατατεθεί για τη νέα όδευση από επιχειρήσεις και ιδιοκτήτες οικοπέδων της περιοχής, δρομολογείται κατάθεση ασφαλιστικών μέτρων. Εφόσον προχωρήσουν οι συγκεκριμένες νομικές ενέργειες, εκτιμάται ότι θα επιφέρουν σημαντική καθυστέρηση στη συνολική διαδικασία αδειοδότησης και υλοποίησης.
Περιφέρεια: Δίνουμε λύση στο πρόβλημα
Στο μεταξύ, σε σύσκεψη την Πέμπτη στο γραφείο του Αναπληρωτή Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκου Παπαθανάση, με τη συμμετοχή του Περιφερειάρχη Δυτικής Μακεδονίας Γιώργου Αμανατίδη και των βουλευτών Κοζάνης Στάθη Κωνσταντινίδη και Μιχάλη Παπαδόπουλου, εξετάστηκε το ζήτημα της μετατόπισης των πυλώνων και των γραμμών υψηλής τάσης του ΑΔΜΗΕ στη Νέα Ποντοκώμη. Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση της Περιφέρειας, με τη σύμφωνη γνώμη του Προέδρου του ΑΔΜΗΕ Μανούσου Μανουσάκη αποφασίστηκε να προωθηθεί λύση υπογειοποίησης των γραμμών και όχι η εναλλακτική υπέργεια όδευση που επηρεάζει κατοικίες και ιδιοκτησίες. Όπως αναφέρεται, τα πρόσθετα κόστη θα καλυφθούν σε συνεργασία Υπουργείου Οικονομικών και ΑΔΜΗΕ, ο οποίος θα αναλάβει και την υλοποίηση. Σε διαφορετική περίπτωση, το έργο θα εκτελεστεί από την Περιφέρεια. Προηγήθηκε τεχνική σύσκεψη Περιφέρειας και στελεχών του ΑΔΜΗΕ, ενώ τις επόμενες ημέρες αναμένεται οριστικοποίηση της διαδικασίας και των τεχνικών λεπτομερειών.
Με δεδομένο όμως ότι η διαδικασία στο Ειδικό Περιβαλλοντικό Μητρώο και η διαβίβαση φακέλων προς γνωμοδότηση καταγράφονται από το 2024, το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι πότε είχαν γνώση του σχεδιασμού οι τοπικές αρχές και γιατί δεν αναδείχθηκε νωρίτερα το ζήτημα σε πολιτικό και θεσμικό επίπεδο.
Το θέμα αποκτά και ευρύτερη πολιτική διάσταση, καθώς η Ποντοκώμη, αν και τυπικά θεωρείται μετεγκατεστημένος οικισμός, παρουσιάζει περιορισμένη πραγματική εγκατάσταση στον νέο χώρο, με λίγους κατοίκους να έχουν μέχρι σήμερα προχωρήσει σε οικοδόμηση και μόνιμη μετεγκατάσταση. Το συνδυασμένο βάρος τεχνικών αποφάσεων, επιταχύνσεων, πιθανών δικαστικών εμπλοκών και διοικητικών χειρισμών διαμορφώνει ένα σύνθετο τοπίο ευθυνών που αναμένεται να απασχολήσει έντονα το επόμενο διάστημα.
Σωκράτης Μουτίδης – www.xronos-kozanis.gr
