Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει αυστηρότερο πλαίσιο για τις παραπλανητικές προσφορές, τις κρυφές χρεώσεις και τις ψηφιακές πρακτικές που χειραγωγούν τους καταναλωτές
Αυστηρότερους κανόνες για τις διαδικτυακές αγορές και μεγαλύτερες εξουσίες ελέγχου απέναντι στις επιχειρήσεις που παραβιάζουν τα δικαιώματα των καταναλωτών προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρουσιάζοντας την Πράξη για την Ψηφιακή Δικαιοσύνη (Digital Fairness Act). Πρόκειται για μια νέα νομοθετική πρωτοβουλία που επιδιώκει να αντιμετωπίσει τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στο διαδίκτυο και να διασφαλίσει ότι οι καταναλωτές απολαμβάνουν το ίδιο επίπεδο προστασίας στις ηλεκτρονικές και τις φυσικές αγορές.
Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς περίπου το 60% των καταναλωτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση πραγματοποιεί πλέον διαδικτυακές αγορές. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, οι προτεινόμενες αλλαγές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εξοικονόμηση έως και 13,7 δισ. ευρώ ετησίως για τους Ευρωπαίους καταναλωτές.
Τέλος στις παραπλανητικές πρακτικές
Στο επίκεντρο της νέας νομοθεσίας βρίσκονται οι λεγόμενες «σκοτεινές πρακτικές» (dark patterns), δηλαδή τεχνικές σχεδιασμού ιστοσελίδων και εφαρμογών που επηρεάζουν τις αποφάσεις των καταναλωτών. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι ψευδείς ειδοποιήσεις περιορισμένης διαθεσιμότητας προϊόντων, οι συνεχείς προτροπές για αγορά και οι διαδικασίες που δυσκολεύουν σκόπιμα την ακύρωση μιας συνδρομής.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης μεγαλύτερη διαφάνεια στις διαφημίσεις των influencers, περιορισμούς στην εξατομικευμένη διαφήμιση και τιμολόγηση που εκμεταλλεύεται ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα, καθώς και ειδική προστασία των ανηλίκων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ψηφιακές εφαρμογές που ενθαρρύνουν την υπερβολική κατανάλωση, με δυνατότητα απενεργοποίησης εθιστικών λειτουργιών και περιορισμούς σε μηχανισμούς παιχνιδιών που ωθούν τους ανηλίκους να πληρώνουν για να προχωρήσουν.
Διαφάνεια στις τιμές και ευκολότερες ακυρώσεις
Αλλαγές προτείνονται και στον τρόπο παρουσίασης των τιμών, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις δυναμικής τιμολόγησης. Για παράδειγμα, στις διαδικτυακές πωλήσεις εισιτηρίων θα πρέπει να παρέχεται σαφής ενημέρωση για τη διαθεσιμότητα, τη μέγιστη πιθανή τιμή και τις μεταβολές της κατά την αναμονή σε ηλεκτρονική ουρά.
Παράλληλα, οι επιχειρήσεις θα υποχρεώνονται να παρέχουν σαφέστερη ενημέρωση για τις δωρεάν δοκιμαστικές περιόδους και τις αυτόματες ανανεώσεις συνδρομών, διευκολύνοντας την ακύρωση ψηφιακών συμβάσεων. Προβλέπεται επίσης δικαίωμα επικοινωνίας με ανθρώπινο εκπρόσωπο εξυπηρέτησης πελατών.
Πρόστιμα έως 6% του παγκόσμιου τζίρου
Η δεύτερη σημαντική παρέμβαση αφορά την αναθεώρηση του κανονισμού για τη συνεργασία στην προστασία των καταναλωτών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να αποκτήσει δυνατότητα άμεσης διερεύνησης σοβαρών παραβάσεων που επηρεάζουν καταναλωτές σε πολλές χώρες της ΕΕ και επιβολής προστίμων που μπορούν να φτάνουν έως το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών μιας επιχείρησης.
Επιπλέον, επιχειρήσεις εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης που απευθύνονται σε Ευρωπαίους καταναλωτές θα πρέπει να ορίζουν εκπρόσωπο εντός της ΕΕ για τη συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές. Οι προτάσεις δεν αποτελούν ακόμη ισχύουσα νομοθεσία, καθώς θα πρέπει να εξεταστούν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.
Στόχος της Επιτροπής είναι η δημιουργία μιας ψηφιακής αγοράς στην οποία οι καταναλωτές θα μπορούν να επιλέγουν χωρίς παραπλανητικές πιέσεις, ενώ οι επιχειρήσεις θα λειτουργούν με σαφέστερους και κοινούς κανόνες ανταγωνισμού.
Σωκράτης Μουτίδης – www.xronos-kozanis.gr
