Κάποτε η μικρή και μικρομεσαία επιχείρηση ήταν η ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας. Σήμερα, μοιάζει περισσότερο με έναν άνθρωπο που προσπαθεί να μείνει όρθιος μέσα σε μια καταιγίδα που δεν σταματά ποτέ. Κάθε χρόνο και μια νέα κρίση. Κάθε μήνα κι ένα νέο βάρος. Κάθε μέρα και μια νέα μάχη επιβίωσης.
Για πάνω από μία δεκαετία, οι μικρές επιχειρήσεις στην Ελλάδα λειτουργούν υπό καθεστώς οικονομικής ασφυξίας. Μνημόνια, πανδημία, ενεργειακή κρίση, πληθωρισμός, ακρίβεια, αύξηση λειτουργικού κόστους, φορολογική πίεση, ασφαλιστικές εισφορές, ψηφιακά τέλη, τραπεζικές χρεώσεις. Μια ατελείωτη αλυσίδα επιβαρύνσεων που δεν αφήνει χώρο ούτε για ανάπτυξη ούτε καν για αξιοπρεπή επιβίωση.
Και μέσα σε όλα αυτά, το πολιτικό σύστημα συνεχίζει να μιλά για «ανάπτυξη», λες και αφορά όλους το ίδιο. Όμως η πραγματικότητα στους δρόμους των μικρών πόλεων και των γειτονιών είναι εντελώς διαφορετική. Τα μικρά καταστήματα σβήνουν αθόρυβα. Επιχειρήσεις δεκαετιών κατεβάζουν ρολά. Άνθρωποι που εργάζονταν από τα χαράματα μέχρι το βράδυ βλέπουν σήμερα τους κόπους μιας ζωής να καταρρέουν.
Γιατί όταν μια πολύ μικρή επιχείρηση πρέπει να πληρώνει φόρους πριν καν έχει εισόδημα, όταν αντιμετωπίζεται ως εν δυνάμει φοροφυγάς, όταν το κράτος απαιτεί συνεχώς περισσότερα χωρίς να επιστρέφει ουσιαστική στήριξη, τότε δεν μιλάμε για «ελεύθερη αγορά». Μιλάμε για έναν αργό οικονομικό στραγγαλισμό.
Την ίδια στιγμή, οι μεγάλες επιχειρήσεις απολαμβάνουν ευνοϊκές ρυθμίσεις, πρόσβαση σε χρηματοδοτήσεις, τραπεζική στήριξη και μηχανισμούς που ο μικρός επαγγελματίας ούτε καν μπορεί να πλησιάσει. Οι μικρομεσαίοι καλούνται να ανταγωνιστούν κολοσσούς χωρίς ίσους όρους, σε μια αγορά που γίνεται ολοένα και πιο εχθρική απέναντί τους.
Και φυσικά υπάρχει και το τραπεζικό σύστημα. Ένα σύστημα που διασώθηκε με δημόσιο χρήμα, αλλά σήμερα αντιμετωπίζει τις μικρές επιχειρήσεις με ψυχρή αδιαφορία. Δάνεια σχεδόν απρόσιτα, εξοντωτικά επιτόκια, υπέρογκες χρεώσεις, ελάχιστη πραγματική στήριξη. Για τον μικρό επιχειρηματία, η τράπεζα δεν λειτουργεί ως εργαλείο ανάπτυξης αλλά ως ακόμη ένας μηχανισμός πίεσης.
Πίσω όμως από τους αριθμούς υπάρχουν άνθρωποι. Υπάρχουν οικογένειες που ζουν από ένα μικρό μαγαζί. Υπάρχουν επαγγελματίες που δεν έχουν «επενδυτικά κεφάλαια» ούτε οικονομικά αποθέματα. Υπάρχουν άνθρωποι που συνεχίζουν μόνο από πείσμα, αξιοπρέπεια και ανάγκη να κρατήσουν ζωντανό κάτι που έχτισαν με προσωπικό κόπο.
Και ίσως το πιο προκλητικό απ’ όλα είναι ότι αυτοί οι άνθρωποι όχι μόνο δεν επιβραβεύονται, αλλά συχνά παρουσιάζονται ως μέρος του προβλήματος. Σαν να φταίνε οι μικρές επιχειρήσεις για την οικονομική στασιμότητα. Σαν να είναι βάρος και όχι θεμέλιο της κοινωνικής και τοπικής οικονομίας.
Αν συνεχιστεί αυτή η πολιτική πραγματικότητα, το μέλλον είναι προδιαγεγραμμένο: λιγότερες μικρές επιχειρήσεις, περισσότερη συγκέντρωση πλούτου σε λίγους, ερημωμένες τοπικές αγορές και μια κοινωνία όπου η οικονομική επιβίωση θα αποτελεί προνόμιο μόνο για όσους διαθέτουν ισχυρή πρόσβαση σε κεφάλαιο και εξουσία.
Η μικρή επιχείρηση στην Ελλάδα δεν ζητά ειδική μεταχείριση. Ζητά κάτι πολύ πιο απλό: να της επιτραπεί να αναπνεύσει.
Τάνια Ώττα
