Αλλαγές σε λειτουργία, εκλογές και συμμετοχή πολιτών
Κατατέθηκε στη Βουλή ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, σηματοδοτώντας την έναρξη της κοινοβουλευτικής διαδικασίας για μία από τις σημαντικότερες θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στη λειτουργία δήμων και περιφερειών. Το σχέδιο νόμου αναμένεται να συζητηθεί τις επόμενες ημέρες στην αρμόδια επιτροπή και να τεθεί προς ψήφιση στην Ολομέλεια εντός του Ιουνίου.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών, ο νέος Κώδικας συγκεντρώνει και κωδικοποιεί σχεδόν 2.000 διάσπαρτες νομοθετικές διατάξεις που διέπουν την τοπική αυτοδιοίκηση, δημιουργώντας για πρώτη φορά ένα ενιαίο θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Βασικός στόχος της μεταρρύθμισης είναι η απλοποίηση των διαδικασιών, η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των υπηρεσιών, η βελτίωση της διαφάνειας και η ενδυνάμωση της συμμετοχής των πολιτών στη λήψη αποφάσεων.
Μεταξύ των σημαντικότερων αλλαγών περιλαμβάνεται η θέσπιση ενιαίου νομοθετικού πλαισίου για τις περιφέρειες, οι οποίες μέχρι σήμερα λειτουργούσαν με βάση διαφορετικές και συχνά αλληλοεπικαλυπτόμενες διατάξεις. Η νέα ρύθμιση επιδιώκει να περιορίσει τις ασάφειες και τις επικαλύψεις αρμοδιοτήτων μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη συμμετοχή των πολιτών στις τοπικές υποθέσεις. Ο νέος Κώδικας προβλέπει τη δυνατότητα διεξαγωγής συμβουλευτικών δημοτικών δημοψηφισμάτων με αξιοποίηση ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, ενώ ενισχύεται και ο ρόλος των συμβουλίων νέων μέσω ψηφιακών διαδικασιών εκλογής και συμμετοχής.
Παράλληλα, εισάγονται νέοι μηχανισμοί διαφάνειας και λογοδοσίας. Οι αποφάσεις των αιρετών οργάνων θα δημοσιοποιούνται υποχρεωτικά, ενώ προβλέπεται ευρύτερη αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και ενίσχυση των ελέγχων νομιμότητας.
Σημαντικές παρεμβάσεις προβλέπονται και στον τρόπο λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών, με σαφέστερη κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ συμβουλίων, επιτροπών και συμβουλευτικών οργάνων, ώστε να περιοριστούν καθυστερήσεις και γραφειοκρατικές δυσλειτουργίες.
Στον τομέα της οικονομικής διαχείρισης, ο νέος Κώδικας εισάγει ρυθμίσεις που αποσκοπούν στη μεγαλύτερη διαφάνεια και αποτελεσματικότητα, ενώ προβλέπεται η λειτουργία ειδικού μηχανισμού ελέγχου νομιμότητας των αποφάσεων των ΟΤΑ, με την υποστήριξη ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος.
Αλλαγές φέρνει το νέο πλαίσιο και στο εκλογικό σύστημα της αυτοδιοίκησης. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η κατάργηση του δεύτερου γύρου των αυτοδιοικητικών εκλογών, ενώ δίνεται η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα υπό την εποπτεία δικαστικού αντιπροσώπου.
Κεντρικός άξονας του νέου Κώδικα αποτελεί, τέλος, ο ψηφιακός μετασχηματισμός της τοπικής αυτοδιοίκησης. Μέσω νέων ηλεκτρονικών εφαρμογών επιδιώκεται τόσο η διευκόλυνση της καθημερινής εξυπηρέτησης των πολιτών από δήμους και περιφέρειες όσο και η ενεργότερη συμμετοχή τους στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Η κυβέρνηση χαρακτηρίζει τον νέο Κώδικα ως ένα ολοκληρωμένο εργαλείο εκσυγχρονισμού της αυτοδιοίκησης, ενώ το επόμενο διάστημα αναμένεται να ανοίξει η συζήτηση για τις επιμέρους διατάξεις που αφορούν τη λειτουργία των ΟΤΑ και το νέο εκλογικό πλαίσιο.
