Πολλοί το ονομάζουν και σύνδρομο της νοικοκυράς (πολύ σεξιστικός όρος παρεμπιπτόντως). Την επιμονή κάποιων αντί να ασχολούνται με τα μείζονα και τα ουσιαστικά να κάθονται να διυλίζουν τον κώνωπα και να εστιάζουν στα ασήμαντα.
Όταν κάποιος εστιάζει υπερβολικά στη λεπτομέρεια, συχνά το κάνει εις βάρος της ουσίας. Χάνεται ο ορίζοντας, το πλαίσιο, το «γιατί». Το αποτέλεσμα δεν είναι μεγαλύτερη ακρίβεια, αλλά θόρυβος, δηλαδή πληροφορία χωρίς νόημα.
Το φαινόμενο αυτό δεν είναι καθόλου καινούργιο. Είναι χαρακτηριστική η παρατήρηση του Immanuel Kant, ο οποίος σημείωνε με εμφανή ειρωνεία για κάποιους από τους φοιτητές του:
«Εκείνοι από τους φοιτητές που είναι πράγματι ικανοί να κατανοούν τις παραδόσεις μου είναι ακριβώς αυτοί που κρατούν τις λιγότερο λεπτομερείς και κατά λέξη σημειώσεις […] Όσοι δε αφοσιώνονται στο να κρατούν εκτενέστατες σημειώσεις σπανίως διαθέτουν την κριτική ικανότητα να διακρίνουν το σημαντικό από το ασήμαντο».
Η παρατήρηση αυτή δεν στρέφεται ενάντια στη μελέτη, αλλά στην άκριτη συσσώρευση. Το να καταγράφεις τα πάντα δεν σημαίνει ότι κατανοείς τα πάντα. Αντιθέτως, η κατανόηση προϋποθέτει να αφήσεις κάτι απ’ έξω.
Σήμερα, στην εποχή της πληροφορικής υπερφόρτωσης, το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο οξύ. Emails για ασήμαντες λεπτομέρειες, ατελείωτες συσκέψεις για μικροδιορθώσεις, δημόσιες συζητήσεις που κολλάνε σε λέξεις αντί για θέσεις. Συχνά, η εμμονή στη λεπτομέρεια λειτουργεί ως άλλοθι. Αποφεύγουμε τα μεγάλα γιατί είναι δύσκολα, αμφιλεγόμενα ή απαιτούν ευθύνη.
