Περισσότεροι πόροι για την περίοδο 2028 έως 2034, με έμφαση στην πρόληψη φυσικών καταστροφών, την ενίσχυση του rescEU και την αντιμετώπιση υγειονομικών κρίσεων
Την ενίσχυση του ευρωπαϊκού μηχανισμού πολιτικής προστασίας με προϋπολογισμό 12,42 δισ. ευρώ για την περίοδο 2028 έως 2034 ζητά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο ενέκρινε την Πέμπτη τη διαπραγματευτική του θέση για το νέο πρόγραμμα. Η πρόταση προβλέπει χρηματοδότηση αυξημένη κατά 1,74 δισ. ευρώ σε σχέση με τα 10,68 δισ. ευρώ που εισηγείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο την καλύτερη προετοιμασία και αποτελεσματικότερη αντίδραση της ΕΕ απέναντι σε φυσικές καταστροφές και υγειονομικές κρίσεις.
Η θέση του Κοινοβουλίου εγκρίθηκε με 424 ψήφους υπέρ, 105 κατά και 83 αποχές και αποτελεί τη βάση για τις διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο της ΕΕ. Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας αποτελεί το βασικό ευρωπαϊκό εργαλείο συνδρομής σε χώρες που πλήττονται από δασικές πυρκαγιές, πλημμύρες, σεισμούς και άλλες καταστροφές, αξιοποιώντας εθελοντικές συνεισφορές των κρατών μελών και κοινά αποκτημένους πόρους.
Σύμφωνα με την πρόταση, το 40% της χρηματοδότησης θα κατευθυνθεί στην πολιτική προστασία, το 40% στην αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας και το υπόλοιπο 20% θα αποτελέσει αποθεματικό ευελιξίας για την κάλυψη απρόβλεπτων αναγκών.
Πρόληψη και έγκαιρη προειδοποίηση
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην πρόληψη, με την αξιοποίηση συστημάτων παρακολούθησης, χαρτογράφησης ευάλωτων περιοχών και σεναρίων μελλοντικών κλιματικών εξελίξεων. Στόχος είναι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί, τα κράτη μέλη και οι τοπικές αρχές να μπορούν να προετοιμάζονται αποτελεσματικότερα πριν από την εκδήλωση μιας κρίσης, περιορίζοντας τις ανθρώπινες απώλειες και τις οικονομικές επιπτώσεις.
Οι ευρωβουλευτές ζητούν ισχυρότερο ρόλο για τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, αξιοποίηση των ευρωπαϊκών διαστημικών υποδομών για την ανάπτυξη συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και καλύτερο συντονισμό της πολιτικής και στρατιωτικής συνεργασίας.
Για περιοχές όπως η Δυτική Μακεδονία, με εκτεταμένες δασικές εκτάσεις, ορεινούς όγκους και ανάγκες προστασίας από ακραία καιρικά φαινόμενα, η ενίσχυση της πρόληψης και της περιφερειακής συνεργασίας αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η δυνατότητα αξιοποίησης ευρωπαϊκών εργαλείων παρακολούθησης και πρόγνωσης μπορεί να συμβάλει στον αποτελεσματικότερο σχεδιασμό της πολιτικής προστασίας σε περιφερειακό επίπεδο.
Νέος εναέριος στόλος και ενίσχυση του rescEU
Σημαντική πρόβλεψη αποτελεί η ενίσχυση του ευρωπαϊκού μηχανισμού αντιμετώπισης καταστροφών rescEU, με τη δημιουργία εναέριου στόλου πυρόσβεσης που προβλέπεται να είναι διαθέσιμος από το 2028. Η ενίσχυση αυτή αποσκοπεί στην ταχύτερη κινητοποίηση ευρωπαϊκών μέσων όταν οι δυνατότητες ενός κράτους δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση μεγάλης καταστροφής.
Παράλληλα, προτείνεται η δημιουργία πλαισίου συντονισμού για την ανάκαμψη μετά τις καταστροφές, με σαφείς αρμοδιότητες σε όλα τα επίπεδα διοίκησης. Ειδική μέριμνα προβλέπεται για τους εθελοντές πολιτικής προστασίας, με ασφαλιστική κάλυψη, αναγνώριση προσόντων και κατάλληλο νομικό καθεστώς.
Στον τομέα της υγείας, το νέο πρόγραμμα προβλέπει ενίσχυση των ευρωπαϊκών αποθεμάτων ιατρικού εξοπλισμού και φαρμακευτικών ουσιών, συνεργασία εξειδικευμένων νοσοκομειακών μονάδων και δυνατότητα διασυνοριακής μεταφοράς ασθενών όταν τα εθνικά συστήματα υγείας δέχονται υπερβολική πίεση. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στην παρακολούθηση της διαθεσιμότητας κλινών εντατικής θεραπείας.
Η εισηγήτρια Leire Pajín υπογράμμισε την ανάγκη καλύτερης πρόβλεψης κρίσεων, αποτελεσματικότερου συντονισμού και περισσότερων πόρων, ενώ ο συνεισηγητής Aurelijus Veryga επισήμανε ότι το κόστος της ανεπαρκούς προετοιμασίας είναι μεγαλύτερο από εκείνο της πρόληψης.
Η τελική μορφή και η χρηματοδότηση του μηχανισμού θα καθοριστούν μετά τις διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο, στο πλαίσιο του νέου πολυετούς δημοσιονομικού προϋπολογισμού της ΕΕ.
Σωκράτης Μουτίδης – www.xronos-kozanis.gr
