Κάθε συζήτηση για την πολιτική και κάθε μεταρρυθμιστική προσπάθεια για την αυτοδιοίκηση ξεκινά έχοντας ως βαρίδιο το ίδιο το παρόν. Όταν προσπαθούμε να φανταστούμε το μέλλον της αυτοδιοίκησης, αλλά και κάθε άλλου θεσμού σχεδόν πάντα καταλήγουμε να περιγράφουμε μια βελτιωμένη εκδοχή αυτού που ήδη γνωρίζουμε. Περισσότερη ψηφιοποίηση, πιο γρήγορες διαδικασίες, καλύτερη εξυπηρέτηση. Σπάνια όμως τίθεται το ερώτημα αν η ίδια η αρχιτεκτονική της διοίκησης παραμένει κατάλληλη για τις ανάγκες που έρχονται.
Αυτό συμβαίνει γιατί η πολιτική σκέψη, ιδιαίτερα σε επίπεδο αυτοδιοίκησης, λειτουργεί συχνά αναδρομικά. Αντί να ξεκινά από μια ριζικά διαφορετική εικόνα του τι θα θέλαμε να είναι μια τοπική κοινωνία, ξεκινά από το υπάρχον σύστημα και επιχειρεί να το διορθώσει. Έτσι, οι μεταρρυθμίσεις καταλήγουν να είναι κυρίως προσπάθειες εξορθολογισμού με αλλαγές σε εκλογικούς κανόνες, προσαρμογές στη λειτουργία των οργάνων και νέα ψηφιακά εργαλεία, τα οποία θα λύσουν -δήθεν- όλα τα προβλήματα.
Όμως η πραγματική πρόκληση δεν είναι απλώς να γίνει η αυτοδιοίκηση πιο αποτελεσματική μέσα στα υπάρχοντα πλαίσια, αλλά να βρει το ρόλο της. Τι σημαίνει συμμετοχή των πολιτών σήμερα; Πώς ορίζεται η λογοδοσία σε ένα περιβάλλον όπου η πληροφορία ρέει άμεσα αλλά η εμπιστοσύνη παραμένει εύθραυστη; Και κυρίως, κατά πόσο τα θεσμικά εργαλεία που χρησιμοποιούμε ανταποκρίνονται στις κοινωνίες που ήδη αλλάζουν γύρω τους, αντί να απλώς τις ακολουθούν με καθυστέρηση;
