Ανησυχία για δημοκρατική οπισθοδρόμηση και πιέσεις σε ελευθερίες και κοινωνικά δικαιώματα
Την επιδείνωση της κατάστασης των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση καταγράφει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο με πρόσφατη έκθεσή του για την περίοδο 2024–2025 κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα που αφορούν τη δημοκρατία, τις ελευθερίες και την κοινωνική συνοχή. Η έκθεση εγκρίθηκε με 328 ψήφους υπέρ, 199 κατά και 98 αποχές και επισημαίνει ότι οι αξίες του άρθρου 2 της Συνθήκης της ΕΕ και του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων πρέπει να εφαρμόζονται πλήρως από όλα τα κράτη μέλη.
Οι ευρωβουλευτές προειδοποιούν για αυξανόμενες παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων, δημοκρατική οπισθοδρόμηση και πολιτικές παρεμβάσεις στη δικαιοσύνη, ενώ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη συρρίκνωση του χώρου της κοινωνίας των πολιτών και στις πιέσεις που δέχονται τα μέσα ενημέρωσης και οι δημοσιογράφοι. Παράλληλα, καταγράφονται απειλές κατά των δικαιωμάτων των γυναικών και της ισότητας των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων, γεγονός που, σύμφωνα με την έκθεση, αντανακλά ευρύτερη πίεση στις βασικές αξίες της Ένωσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο μεταναστευτικό, με το Κοινοβούλιο να καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι η εφαρμογή του ευρωπαϊκού συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο σέβεται πλήρως τα θεμελιώδη δικαιώματα και την αρχή της μη επαναπροώθησης. Οι ευρωβουλευτές καταδικάζουν περιστατικά κακομεταχείρισης και βίας στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και ζητούν ενίσχυση των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης, καθώς και άμεση αποβίβαση των διασωθέντων.
Στον ψηφιακό τομέα, η έκθεση αναδεικνύει τους κινδύνους που προκύπτουν από την παραπληροφόρηση, τις εξωτερικές παρεμβάσεις και τη χειραγώγηση εκλογικών διαδικασιών, επισημαίνοντας την ανάγκη πλήρους εφαρμογής της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τις ψηφιακές υπηρεσίες και την τεχνητή νοημοσύνη. Παράλληλα, ζητείται αυστηρότερη προστασία απέναντι σε πρακτικές παρακολούθησης και χρήση λογισμικών κατασκοπείας.
Σημαντικό μέρος της έκθεσης αφορά την ισότητα και τα κοινωνικά δικαιώματα, με το Κοινοβούλιο να ζητά ισχυρότερη δράση κατά της έμφυλης βίας, των εγκλημάτων μίσους και των διακρίσεων, καθώς και την αναγνώριση της γυναικοκτονίας ως διακριτού εγκλήματος. Την ίδια στιγμή, εκφράζεται ανησυχία για τις πιέσεις που αντιμετωπίζουν οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οι οποίες, όπως σημειώνεται, βρίσκονται αντιμέτωπες με νομικούς και οικονομικούς περιορισμούς, εκφοβισμό και δυσφημιστικές εκστρατείες.
Η έκθεση επεκτείνεται και σε ζητήματα καθημερινότητας, όπως η φτώχεια, ο στεγαστικός αποκλεισμός και οι συνθήκες κράτησης, ενώ γίνεται αναφορά και στην ανάγκη προστασίας των περιβαλλοντικών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος σε ένα υγιές περιβάλλον.
Σε δήλωσή της, η εισηγήτρια της έκθεσης Άννα Στρόλενμπεργκ τόνισε ότι τα θεμελιώδη δικαιώματα βρίσκονται υπό πίεση σε ολόκληρη την Ευρώπη, υπογραμμίζοντας ότι όσοι τα υπερασπίζονται πρέπει να προστατεύονται και όχι να στοχοποιούνται. Όπως ανέφερε, η έκθεση δεν αφορά αφηρημένες έννοιες, αλλά πραγματικές συνθήκες ζωής, θέτοντας το ερώτημα αν υπάρχει η πολιτική βούληση από τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ουσιαστική εφαρμογή των προβλέψεων.
Σωκράτης Μουτίδης – www.xronos-kozanis.gr
