Το να μάθουμε να διαφωνούμε είναι σχεδόν ριζοσπαστικό

1 Min Read

Ο Γερμανός φιλόσοφος Jürgen Habermas, που πέθανε πλήρης ημερών την περασμένη Παρασκευή, περιέγραψε τη δημόσια σφαίρα ως τον ζωτικό χώρο, όπου οι πολίτες συζητούν ελεύθερα και κριτικά για τα κοινά, ανεξάρτητα από πολιτική ή οικονομική επιρροή, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης.

Στη σύγχρονη κοινωνία, ωστόσο, η δημόσια συζήτηση έχει υπονομευτεί: τα μέσα, τα εμπορικά συμφέροντα και οι ελίτ τη μετατρέπουν σε θεαματικό και χειραγωγούμενο θέαμα, φαινόμενο που ο Habermas ονόμασε επαναφεουδαρχοποίηση.

Η επαναφεουδαρχοποίηση περιγράφει την τάση των σύγχρονων κοινωνιών να μετατρέπουν τη δημόσια συζήτηση σε χειραγωγούμενο γεγονός, κυριαρχούμενο από εταιρικά συμφέροντα, δημόσιες σχέσεις και στρατηγικές των ελίτ. Η διαδικασία αυτή οδηγεί σε απώλεια της ουσιαστικής δημόσιας συζήτησης και της συμμετοχής των πολιτών, θυμίζοντας τις επιδείξεις εξουσίας των φεουδαλικών κοινωνιών.

Ο Χάμπερμας ανέλυε τα τελευταία χρόνια τις νέες μορφές δημόσιας σφαίρας στο διαδίκτυο. «Όπως το τυπογραφείο έκανε τον καθένα πιθανό αναγνώστη, έτσι και η ψηφιοποίηση κάνει σήμερα τον καθένα πιθανό συγγραφέα» είχε πει.

Το μεγάλο στοίχημα σε αυτές τις νέες δομές δημόσιας σφαίρας είναι η απελευθέρωση από τις επιταγές της εξουσίας. Το να μάθουμε εντός της δημόσιας σφαίρας να διαφωνούμε, θεωρούσε ότι είναι κάτι σχεδόν ριζοσπαστικό.

Μοιραστείτε την είδηση